Εισαγωγή
Το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο. Οι νέοι δίνουν το 37% του εισοδήματός τους για ενοίκιο, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη. Οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 13,4% το 2023, ενώ σχεδόν 3 στους 10 Έλληνες ζουν σε συνθήκες στενότητας. Παράλληλα, 770.000 κατοικίες παραμένουν κενές σε όλη τη χώρα.
Αυτό το παράδοξο δεν είναι τυχαίο. Είναι το αποτέλεσμα γραφειοκρατικών περιορισμών, φορολογικών στρεβλώσεων και κρατικών παρεμβάσεων που εμποδίζουν την ατομική πρωτοβουλία να λύσει το πρόβλημα. Η Κοινότητα Πολιτών *αστερίσκος πιστεύει ότι η λύση βρίσκεται στην ελευθερία, όχι στον έλεγχο. Στην απορρύθμιση, όχι σε περισσότερο κράτος.
Το Παράδοξο: 770.000 Κενές Κατοικίες και Στεγαστική Κρίση
Τα Γεγονότα
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 770.000 κενές κατοικίες πανελλαδικά. Στην Αττική μόνο, οι κενές κατοικίες ξεπερνούν τις 600.000. Παράλληλα, το κόστος ενοικίου απορροφά το 37% του μέσου εισοδήματος, ενώ για το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών αυτό το ποσοστό φτάνει το 43%.
Οι νέοι αποχωρούν από το σπίτι των γονιών τους σε μέση ηλικία 29+ ετών, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 26,5. Ένας στους 10 ενοικιαστές αναβάλλει την ίδρυση οικογένειας λόγω των υψηλών ενοικίων.
Ο Φιλελεύθερος Σχολιασμός
Αυτό το παράδοξο αποκαλύπτει μια βασική αλήθεια: το πρόβλημα δεν είναι έλλειψη κατοικιών, αλλά έλλειψη προσφοράς στην αγορά. Πολλές κατοικίες παραμένουν κενές λόγω γραφειοκρατικών εμποδίων, φορολογικών στρεβλώσεων και νομικών δυσκολιών που εμποδίζουν τους ιδιοκτήτες να τις αξιοποιήσουν.
Η ελευθερία του ιδιοκτήτη να διαθέτει την περιουσία του είναι θεμελιώδες δικαίωμα. Όταν το κράτος επιβάλλει περιορισμούς ή δημιουργεί φορολογικά εμπόδια, παραβιάζει αυτό το δικαίωμα και ταυτόχρονα επιδεινώνει το στεγαστικό πρόβλημα.
Η Πρότασή μας
Φορολογικά κίνητρα, όχι ποινές: Αντί να επιβάλλουμε φόρους σε κενές κατοικίες (παραβίαση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας), ας ενθαρρύνουμε την ενοικίαση μέσω φορολογικών απαλλαγών. Απαλλαγή ΕΝΦΙΑ για 3 έτη και μείωση φόρου εισοδήματος ενοικίων για πρώτα 7 έτη για κατοικίες που ενοικιάζονται.
Απλοποίηση διαδικασιών: Εξοικονόμηση διαδικασίας για μετατροπή εξοχικών σε μόνιμες, ενοποίηση αδειών για ανακαινίσεις. Με αυτές τις αλλαγές, μπορούμε να αξιοποιήσουμε 100.000-150.000 επιπλέον κατοικίες εντός 3 ετών.
Η Γραφειοκρατία ως Εμπόδιο
Τα Γεγονότα
Η διαδικασία έκδοσης οικοδομικής άδειας στην Ελλάδα μπορεί να διαρκέσει 12-24 μήνες. Οι πολίτες πρέπει να αντιμετωπίσουν πολλαπλούς φορείς, περίπλοκες διαδικασίες και υψηλό κόστος. Αυτό αποθαρρύνει τους μικρούς εργολάβους και περιορίζει τη νέα κατασκευή.
Ο Φιλελεύθερος Σχολιασμός
Η ιστορία αποδεικνύει ότι η ατομική πρωτοβουλία μπορεί να λύσει αποτελεσματικά το στεγαστικό πρόβλημα. Το σύστημα αντιπαροχής και οι μικροί εργολάβοι έλυσαν το στεγαστικό ζήτημα στο παρελθόν, πριν οι κρατικές στρεβλώσεις δημιουργήσουν εμπόδια.
Η γραφειοκρατία δεν προστατεύει τους πολίτες. Αντίθετα, αυξάνει το κόστος, καθυστερεί την κατασκευή και περιορίζει την προσφορά. Όταν η προσφορά είναι περιορισμένη, οι τιμές ανεβαίνουν και οι πολίτες υποφέρουν.
Η Πρότασή μας
Απλοποίηση οικοδομικών αδειών: Ενοποίηση διαδικασιών σε μία αίτηση και έναν φορέα ελέγχου. Μείωση χρόνου έγκρισης από 12-24 μήνες σε 3-6 μήνες. Ψηφιοποίηση όλων των διαδικασιών. Αυτό θα οδηγήσει σε αύξηση νέων κατασκευών κατά 20-30% εντός 2-3 ετών.
Κατάργηση περιττών κανονισμών: Διατήρηση μόνο των απαραίτητων κανονισμών ασφάλειας, κατάργηση περιορισμών ύψους σε ορισμένες ζώνες (με σεβασμό στο αστικό τοπίο), ευελιξία στη χρήση γης. Αυτό θα μειώσει το κόστος κατασκευής κατά 10-15%.
Γρήγορες διαδικασίες για μικρά έργα: Αυτοδήλωση για ανακαινίσεις κάτω των 100 τ.μ., ελάχιστος έλεγχος για επεκτάσεις κάτω των 50 τ.μ. Αυτό θα ενθαρρύνει ανακαινίσεις και θα αυξήσει την προσφορά.
Φορολογική Μεταρρύθμιση για Προσιτή Κατοικία
Τα Γεγονότα
Ο ΦΠΑ στην κατασκευή είναι 24%, ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Οι φόροι μεταβίβασης αυξάνουν το κόστος αγοράς κατοικίας κατά 3-5%. Ο φόρος εισοδήματος από ενοίκια είναι 15%, αποθαρρύνοντας την ενοικίαση.
Ο Φιλελεύθερος Σχολιασμός
Οι υψηλοί φόροι δεν είναι λύση, είναι μέρος του προβλήματος. Κάνουν την κατοικία ακριβότερη, μειώνουν την προσφορά και περιορίζουν την οικονομική ανάπτυξη. Αντί να επιδοτούμε επιλεκτικά (όπως το πρόγραμμα “Σπίτι μου”), ας μην φορολογούμε.
Η φορολογική ελάφρυνση δεν είναι “απώλεια εσόδων”. Ενθαρρύνει δραστηριότητα, αυξάνει τη φορολογική βάση και προάγει την οικονομική ανάπτυξη. Περισσότερες κατασκευές και ενοικιάσεις σημαίνουν περισσότερα έσοδα μακροπρόθεσμα.
Η Πρότασή μας
Μείωση ΦΠΑ κατασκευής: ΦΠΑ 13% (αντί 24%) για πρώτες κατοικίες κάτω των 120 τ.μ., ΦΠΑ 6% για ανακαινίσεις που αυξάνουν προσφορά. Αυτό θα μειώσει την τελική τιμή κατά 8-10%.
Φορολογικές απαλλαγές ενοικίων: Απαλλαγή από φόρο εισοδήματος για πρώτα 5 έτη ενοικίασης κενών κατοικιών, μείωση φόρου ενοικίων από 15% σε 10% για μακροχρόνιες μισθώσεις. Αυτό θα ενθαρρύνει την αξιοποίηση 200.000+ κενών κατοικιών.
Κατάργηση φόρων μεταβίβασης: Κατάργηση φόρου μεταβίβασης για πρώτες κατοικίες κάτω των 150 τ.μ., μείωση για κατοικίες 150-200 τ.μ. Αυτό θα μειώσει το κόστος αγοράς κατά 3-5%.
Προστασία Δικαιωμάτων Ιδιοκτησίας
Τα Γεγονότα
Υπάρχουν προτάσεις για έλεγχο ενοικίων, περιορισμούς στο Airbnb και φόρους σε κενές κατοικίες. Αυτές οι προτάσεις παρουσιάζονται ως “λύσεις” στο στεγαστικό πρόβλημα.
Ο Φιλελεύθερος Σχολιασμός
Ο έλεγχος ενοικίων έχει αποτύχει σε όλες τις χώρες που εφαρμόστηκε. Οδηγεί σε μείωση προσφοράς, κατάρρευση ποιότητας, μαύρη αγορά και διαφθορά. Το πρόβλημα δεν είναι η ελευθερία του ιδιοκτήτη, αλλά η περιορισμένη προσφορά.
Η ελευθερία του ιδιοκτήτη να διαθέτει την περιουσία του (π.χ. Airbnb, Golden Visa) είναι θεμελιώδες δικαίωμα. Όταν το κράτος περιορίζει αυτή την ελευθερία, παραβιάζει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και ταυτόχρονα επιδεινώνει το πρόβλημα, γιατί μειώνει την προσφορά.
Η Πρότασή μας
Ελευθερία επιλογής: Οι ιδιοκτήτες έχουν το δικαίωμα να διαθέτουν την περιουσία τους όπως επιθυμούν. Μπορούμε να προτείνουμε ελαφριές ρυθμίσεις (π.χ. μέγιστος αριθμός ημερών/έτος για Airbnb) χωρίς πλήρη απαγόρευση, αλλά η βασική αρχή είναι η ελευθερία.
Η πραγματική λύση: Αύξηση προσφοράς μέσω απορρύθμισης και φορολογικών κινήτρων. Όταν υπάρχουν περισσότερες κατοικίες, το Airbnb δεν είναι πρόβλημα και οι τιμές πέφτουν φυσικά.
Προστασία ενοικιαστών: Όχι μέσω ελέγχου τιμών, αλλά μέσω νομικού πλαισίου (συμβόλαια, διαιτησία) που προστατεύει και τους δύο συμβαλλόμενους.
Οικονομική Ανάπτυξη ως Μακροπρόθεσμη Λύση
Τα Γεγονότα
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οι υψηλές τιμές, αλλά και τα χαμηλά εισοδήματα. Κατά την περίοδο 2009-2014, τα εισοδήματα μειώθηκαν κατά περίπου 40%. Η ψαλίδα μεταξύ τιμών/ενοικίων και εισοδημάτων έχει διευρυνθεί.
Ο Φιλελεύθερος Σχολιασμός
Η λύση δεν είναι έλεγχος τιμών ή επιδοτήσεις που δημιουργούν τεχνητή ζήτηση. Αυτές οι πολιτικές επιδεινώνουν το πρόβλημα μακροπρόθεσμα, γιατί αυξάνουν τη ζήτηση χωρίς να αυξάνουν την προσφορά.
Η πραγματική λύση είναι η οικονομική ανάπτυξη που αυξάνει την αγοραστική δύναμη. Όταν οι πολίτες έχουν υψηλότερα εισοδήματα, μπορούν να αντιμετωπίσουν καλύτερα το κόστος κατοικίας. Η ανάπτυξη προέρχεται από ελευθερία, όχι από κρατική παρέμβαση.
Η Πρότασή μας
Μείωση φόρων εισοδήματος: Μείωση πρώτου κλιμακίου από 9% σε 7%, αύξηση αφορολόγητου ορίου. Αυτό θα αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα κατά 5-8%.
Απορρύθμιση επιχειρηματικότητας: Μείωση κόστους ίδρυσης επιχείρησης, απλοποίηση φορολογικών υποχρεώσεων. Περισσότερες επιχειρήσεις = περισσότερες θέσεις εργασίας = υψηλότεροι μισθοί.
Ενίσχυση ανταγωνιστικότητας: Απορρύθμιση της οικονομίας, δημιουργία φιλικού περιβάλλοντος για επενδύσεις. Η οικονομική ανάπτυξη είναι η μόνιμη λύση στο στεγαστικό πρόβλημα.
Γιατί οι Κρατικές “Λύσεις” Απέτυχαν
Τα Γεγονότα
Το πρόγραμμα “Σπίτι μου” ύψους ~1,8 δισ. ευρώ (2022) επιδοτεί επιλεκτικά νέους να αγοράσουν κατοικία. Παράλληλα, οι τιμές συνεχίζουν να ανεβαίνουν.
Ο Φιλελεύθερος Σχολιασμός
Οι κρατικές επιδοτήσεις δημιουργούν τεχνητή ζήτηση, αυξάνουν τις τιμές και επιδεινώνουν το πρόβλημα. Όταν το κράτος επιδοτεί επιλεκτικά μια ομάδα, οι φορολογούμενοι (συμπεριλαμβανομένων νέων που δεν δικαιούνται) επιδοτούν αυτή την ομάδα.
Όταν τελειώσει το πρόγραμμα, οι τιμές θα έχουν αυξηθεί και το πρόβλημα θα είναι χειρότερο. Η πραγματική βοήθεια είναι να αφαιρέσουμε τα εμπόδια, όχι να επιδοτούμε επιλεκτικά.
Η Πρότασή μας
Αντί για επιδοτήσεις, απορρύθμιση: Αύξηση προσφοράς + μείωση φόρων + οικονομική ανάπτυξη = όλοι οι νέοι ωφελούνται, όχι μόνο οι επιλεγμένοι.
Ατομική ευθύνη: Οι νέοι είναι ικανοί να αποκτήσουν κατοικία με δικές τους προσπάθειες, αν αφαιρέσουμε τα εμπόδια. Το κράτος δεν πρέπει να είναι ο προστάτης, αλλά ο υπηρέτης που αφαιρεί τα εμπόδια.
Συμπεράσματα: Η Ελευθερία ως Λύση
Το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι πολυπαραγοντικό, αλλά η λύση είναι σαφής: ελευθερία, όχι έλεγχος. Οι φιλελεύθερες προτάσεις μας βασίζονται σε αποδεδειγμένες αρχές:
- Απορρύθμιση για αύξηση προσφοράς
- Φορολογική ελάφρυνση για ενθάρρυνση επενδύσεων
- Αξιοποίηση κενών κατοικιών μέσω κινήτρων, όχι ποινών
- Οικονομική ανάπτυξη για αύξηση εισοδημάτων
- Προστασία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας ως θεμελιώδης αρχή
Με αυτές τις πολιτικές, μπορούμε να:
- Αξιοποιήσουμε 100.000-150.000 επιπλέον κατοικίες εντός 3 ετών
- Αυξήσουμε τις νέες κατασκευές κατά 20-30% εντός 2-3 ετών
- Μειώσουμε το κόστος αγοράς κατοικίας κατά 15-20%
- Μειώσουμε τα ενοίκια κατά 15-25% εντός 3-5 ετών
Κάλεσμα για Δράση
Η Κοινότητα Πολιτών *αστερίσκος πιστεύει ότι κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να ζει σε προσιτή κατοικία. Αυτό το δικαίωμα δεν επιτυγχάνεται μέσω κρατικών παρεμβάσεων, αλλά μέσω ελευθερίας και ατομικής πρωτοβουλίας.
Χρειαζόμαστε τη βοήθειά σας για να:
- Ενημερώσουμε τους πολίτες για τις φιλελεύθερες λύσεις
- Πιέσουμε για απορρύθμιση και φορολογική μεταρρύθμιση
- Υπερασπιστούμε τα δικαιώματα ιδιοκτησίας
- Προωθήσουμε την οικονομική ανάπτυξη
*Γίνετε μέλος της Κοινότητας Πολιτών αστερίσκος και συμμετέχετε στον αγώνα για μια Ελλάδα όπου η ελευθερία λύνει προβλήματα, όχι ο έλεγχος.
Μαζί μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα μέλλον όπου:
- Οι νέοι μπορούν να αποκτήσουν κατοικία χωρίς να θυσιάσουν το 40% του εισοδήματός τους
- Οι 770.000 κενές κατοικίες αξιοποιούνται και βοηθούν να λυθεί το πρόβλημα
- Η οικονομική ανάπτυξη αυξάνει την αγοραστική δύναμη όλων
- Η ελευθερία και η προσωπική ευθύνη αντικαθιστούν την κρατική παρέμβαση
Η αλλαγή ξεκινά από εμάς. Η ελευθερία είναι η λύση.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις προτάσεις μας και πώς μπορείτε να συμμετάσχετε, επισκεφτείτε τον ιστότοπό μας ή επικοινωνήστε μαζί μας.
