του Δημοσθένη Τριανταφυλλίδη, Γεωπόνος ΑΠΘ, ΜΒΑ, M.Sc.
Η Κτηνοτροφία στην χώρα μας δεν περνάει απλώς μια δύσκολη περίοδο, λόγω της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ και των ασθενειών στα ζώα, αλλά βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή. Και αυτό, γιατί δεν υπήρξε ποτέ Εθνική πολιτική για την Κτηνοτροφία από τα κόμματα εξουσίας.
Ταυτόχρονα, το πλήθος των ζώων μειώνεται. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στο δελτίο του 2024, το οποίο δημοσίευσε η ΕΛΣΤΑΤ, αναφέρεται ότι – από το 2023 έως το 2024 – ο αριθμός των βοοειδών μειώθηκε κατά 6,8 %, των προβάτων κατά 2,8 %, των αιγών κατά 6,6 %, ενώ ο αριθμός των χοίρων αυξήθηκε κατά 1,9 %, και αναμένουμε με ενδιαφέρον τα νέα στοιχεία, μετά την θανάτωση χιλιάδων ζώων το 2025 – 2026.
Όμως, το πιο ανησυχητικό στοιχείο βρίσκεται στο πλήθος των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.
Οι μονάδες εκτροφής των χοίρων μειώθηκαν κατά 11,1 %, των βοοειδών κατά 11 %, των προβάτων κατά 2 % και των αιγών κατά 1,8 %.
Κατά το 2024, το γενικό σύνολο του γάλακτος στην χώρα ήταν 1.787.574 και, κατά το 2023, ήταν 1.868.228.
Ως προς το κρέας, έχουν δημοσιευθεί στοιχεία για το 2022 και για το 2023, από τα οποία διαπιστώνουμε :
Στο Βόειο κρέας μείωση κατά 4,1 %, στο χοιρινό κρέας μείωση κατά 3,7 %, στο πρόβειο κρέας μείωση κατά 1,1 % και στο αίγειο κρέας μείωση κατά 6,6 %, ενώ η αξία των εισαγωγών κατά το 2024 ήταν στα 1,8 δισ. ευρώ – αυξημένη κατά 7,13 % σε σχέση με το 2023 –, οπότε αποδεικνύεται ότι η χώρα μας εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις εισαγωγές κρέατος για την κάλυψη των αναγκών.
Το ερώτημα, που τίθεται αυτή την στιγμή, είναι «πώς φτάσαμε έως εδώ;».
Φτάσαμε έως εδώ για τους παρακάτω – και όχι μόνο – λόγους:
- Απουσία εθνικής στρατηγικής
- Υψηλό κόστος παραγωγής
- Ενεργειακό κόστος
- Ζωοτροφές
- Γήρανση αγροτικού πληθυσμού
- Έλλειψη νέων ανθρώπων
- Μικρός κλήρος
- Γραφειοκρατία και εχθρική νομοθεσία
- Αδύναμοι συνεταιρισμοί
- Εισαγωγές
- Αδιαφορία και πολιτικό κόστος από πολιτικούς
- Αθέμιτος ανταγωνισμός
- Αποσύνδεση παραγωγού – καταναλωτή
- Έλλειψη εκπαίδευσης των παραγωγών σε νέες πρακτικές και τεχνολογίες, μη κατανόηση των εννοιών της διαπραγματευτικής ισχύος, αδυναμία κατανόησης του τρόπου λειτουργίας του εμπορίου κ.λπ.
Η Κτηνοτροφία δεν είναι απλώς ένας ακόμη παραγωγικός κλάδος. Είναι ο θεμέλιος λίθος της διατροφικής ασφάλειας, της ελληνικής υπαίθρου, της περιφερειακής ανάπτυξης, της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της εθνικής ανθεκτικότητας.
Μια χώρα που δεν παράγει το γάλα της, δεν παράγει το κρέας της, δεν παράγει τις ζωοτροφές της, εξαρτάται από αποφάσεις τρίτων χωρών. Οι εμπειρίες της πανδημίας, των γεωπολιτικών κρίσεων και των διαταραχών στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού έδειξαν ότι η παραγωγή τροφίμων δεν είναι απλώς οικονομική δραστηριότητα αλλά ζήτημα εθνικής ανθεκτικότητας.
Η Κτηνοτροφία μάς παρέχει:
- Εθνική ασφάλεια
- Διατροφική αυτάρκεια
- Στήριξη της Ελληνικής μεταποίησης και των βοηθητικών προς αυτήν υπηρεσιών και παραγωγών
- Στήριξη των εξαγωγών (φέτα, στραγγιστό γιαούρτι) και της γενικής οικονομικής δραστηριότητας
- Εργασία, εισόδημα, ασφάλιση, φορολογικά έσοδα, επενδύσεις, κατασκευαστικά έργα
- Προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, προστασία από πυρκαγιές
- Διατήρηση ορεινών περιοχών, γιατί συγκρατεί τον πληθυσμό και την εμπορική δραστηριότητα στην ύπαιθρο καθημερινά και όχι μόνο κατά την συγκομιδή ή κατά τις καλλιεργητικές φροντίδες, όπως συμβαίνει με την φυτική παραγωγή
- Προστασία της βιοποικιλότητας
- Αξιοποίηση εδαφών που δεν μπορούν να καλλιεργηθούν
- Διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Γι’ αυτό θα πρέπει όλοι μας να γνωρίζουμε – και κυρίως όσοι ασχολούνται ενεργά με την Πολιτική – ότι κάθε κτηνοτροφική μονάδα που κλείνει, δεν αφαιρεί μόνο λίτρα γάλακτος ή κιλά κρέατος από την παραγωγή· αφαιρεί ζωή από την ύπαιθρο, εισόδημα από τις τοπικές κοινωνίες, προστιθέμενη αξία από την οικονομία και αυτονομία από την χώρα.
Η πρότασή μου για την Κτηνοτροφία χωρίζεται σε τρεις πολιτικές, για τις οποίες ως χώρα έχουμε καθυστερήσει πάρα πολλά χρόνια, όταν τα παραδείγματα ήταν πολλά και μπροστά στα μάτια μας (ΝΟΥΝΟΥ ΑRLA).
Η πρώτη πολιτική, που αποτελεί και τον πυρήνα των πολιτικών, θα πρέπει να συμπεριλάβει τις αρχές, τις λογικές, τους σκοπούς και τους στόχους της Αγροτικής Πολιτικής, τις αξίες που θα υπηρετήσει, τα κριτήρια αξιολόγησης, τους δείκτες (KPI’s), και θα συνοδεύεται από ένα πληροφοριακό σύστημα, το οποίο θα τροφοδοτείται με στοιχεία δηλωμένα από παραγωγούς, με στοιχεία από ελέγχους των αρμόδιων Αρχών και από τις περιφερειακές υπηρεσίες του ΥπΑΑΤ, και θα μπορεί να εξάγει συμπεράσματα, αναφορές, για την πορεία υλοποίησης της Αγροτικής Πολιτικής και για την ανάγκη διορθωτικών/προληπτικών ενεργειών.
Η δεύτερη πολιτική θα πρέπει να ασχοληθεί με τις υποδομές, την ανάπτυξη των δικτύων συνεργασίας και πώλησης, τους συνεταιρισμούς – ομάδες παραγωγών, την τεχνολογία, την επιστήμη, την εκπαίδευση, το νομοθετικό πλαίσιο, τα φορολογικά κίνητρα, τους ελέγχους τήρησης της νομοθεσίας, τον έλεγχο του κόστους παραγωγής, και την Κοινή Αγροτική Πολιτική.
Ενδεικτικά, όταν αναφέρουμε υποδομές, εννοούμε τόσο αυτές που θα βοηθήσουν στην αποκέντρωση των πολιτών προς την επαρχία, όσο και αυτές που θα βοηθήσουν τους νέους κτηνοτρόφους.
Ταυτόχρονα, σ’ αυτήν την πολιτική θα πρέπει άμεσα να δούμε δράσεις για την σημαντική μείωση της φορολογίας όλων των φυσικών και νομικών προσώπων, της γραφειοκρατίας και του κόστους παραγωγής. Ενδεικτικά αναφέρω ότι μπορεί να μειωθεί το κόστος της ενέργειας, των ζωοτροφών, και να προχωρήσουν οι συλλογικές προμήθειες αναλωσίμων και υπηρεσιών, για να πετύχουμε μεγαλύτερη μείωση του κόστους.
Επίσης, σ’ αυτήν την πολιτική ανήκει και η έννοια της συνεργασίας, η οποία αφορά τους συνεταιρισμούς κυρίως, αλλά και τις ομάδες παραγωγών, τις οικοτεχνίες, με σκοπό την αύξηση της διαπραγματευτικής ισχύος, τις κοινές επενδύσεις και το κοινό marketing, ειδικά για την προώθηση των προϊόντων σε διεθνείς εκθέσεις και σε μεγάλους αγοραστές του λιανικού και του χονδρικού εμπορίου παγκοσμίως.
Η τρίτη πολιτική θα πρέπει να συμπεριλάβει τις εθνικές προτεραιότητες παραγωγής, όπως π.χ. η Αιγοπροβατοτροφία και η μεταποίηση, γιατί αυτές δίνουν υπεραξία στην πρώτη ύλη, και η υπεραξία βρίσκεται στο τυρί, στο γιαούρτι, στα ΠΟΠ, παραδοσιακά, ορεινά, νησιωτικά προϊόντα, στις εξαγωγές και στην προώθηση των πωλήσεων μέσω κοινωνικών δικτύων.
Ολοκληρώνοντας, να αναφέρω ότι η Κτηνοτροφία δεν ζητεί προνόμια και επιδοτήσεις χωρίς αντίκρισμα, ζητεί σχέδιο (το οποίο δεν υπάρχει) και κανόνες, που να επιτρέπουν στους ανθρώπους της να παράγουν, να επενδύουν και να ανταγωνίζονται με ίσους όρους.
Η Ελλάδα δεν είναι καταδικασμένη να εισάγει τα τρόφιμά της. Διαθέτει ανθρώπους με γνώση, μοναδικό φυσικό περιβάλλον και προϊόντα που αναγνωρίζονται διεθνώς. Εκείνο που λείπει, δεν είναι οι δυνατότητες αλλά ένα σταθερό εθνικό σχέδιο. Γι’ αυτό πιστεύω ότι ο πρωτογενής τομέας μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα μιας νέας αναπτυξιακής πορείας για την χώρα, αρκεί να επενδύσουμε στη γνώση, στη συνεργασία και στην ποιότητα.
Ταυτόχρονα, θα πρέπει να οραματιστούμε μια Ελλάδα, όπου ο νέος άνθρωπος θα επιλέγει συνειδητά να γίνει κτηνοτρόφος ή και αγρότης, όχι επειδή δεν βρήκε άλλη διέξοδο, αλλά επειδή θα βλέπει προοπτική, αξιοπρέπεια και μέλλον.
Μια Ελλάδα που θα εξάγει ποιοτικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, θα αξιοποιεί την τεχνολογία, θα επενδύει στην γνώση και θα αντιμετωπίζει τον πρωτογενή τομέα ως στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης. Αυτό το όραμα δεν είναι ουτοπία. Είναι ένας ρεαλιστικός στόχος, αρκεί να αποφασίσουμε ότι αξίζει να τον υπηρετήσουμε.
Αν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τον πρωτογενή τομέα ως πρόβλημα, θα συνεχίσουμε να εισάγουμε όσα κάποτε κάναμε παραγωγή.
Όμως, αν τον αντιμετωπίσουμε ως ευκαιρία, μπορούμε να δημιουργήσουμε μια Ελλάδα πιο αυτάρκη, πιο ανταγωνιστική και πιο ισχυρή παγκοσμίως.
